Η τεχνητή νοημοσύνη μεταμορφώνει τη διαθλαστική χειρουργική, προσφέροντας πρωτοφανή ακρίβεια στη διόρθωση μυωπίας, υπερμετρωπίας και αστιγματισμού.
Η μυωπία, ένα διαρκώς αυξανόμενο παγκόσμιο πρόβλημα υγείας
Τα διαθλαστικά σφάλματα, ιδίως η μυωπία, υπήρχαν πάντα, αλλά όλα δείχνουν ότι η αύξηση των ποσοστών της την κάνει σημαντικό παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας, κυρίως ανάμεσα στους πιο νέους σε ηλικία.
Μελέτες υπολογίζουν ότι μέχρι το 2050 σχεδόν 50% του παγκόσμιου πληθυσμού θα πάσχει από μυωπία, με το 10% να έχει υψηλούς βαθμούς (άνω των 5). Η μυωπία επηρεάζει σημαντικά τη σχετιζόμενη με την όραση ποιότητα ζωής, δημιουργώντας προκλήσεις στην εκπαίδευση, την απασχόληση και την καθημερινή ζωή.
Εκατομμύρια άνθρωποι ετησίως στρέφονται στις διαθλαστικές επεμβάσεις με λέιζερ ή στην τοποθέτηση φακικού ενδοφακού, για να απαλλαγούν από τα γυαλιά αλλά κυρίως από τους φακούς επαφής, τόσο για τη μυωπία όσο και για την υπερμετρωπία ή τον αστιγματισμό τους. Με τις επεμβάσεις αυτές αλλάζει η εστίαση του φωτός, ώστε να «πέφτει» στον φωτοευαίσθητο αμφιβληστροειδή χιτώνα στο πίσω μέρος του ματιού και όχι μπροστά ή πίσω από αυτόν.
Με τη βοήθεια αυτών των επεμβάσεων έχει βελτιωθεί η ποιότητα ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων —και δεκάδων χιλιάδων στη χώρα μας— οι οποίοι βασίζονταν σε διορθωτικά γυαλιά ή φακούς επαφής για να βλέπουν καθαρά, αλλά πλέον επιτυγχάνουν το ίδιο αποτέλεσμα και στις περισσότερες περιπτώσεις, από την εμπειρία μας, με καλύτερη οξύνοια.
Η άποψη του ειδικού: Δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος
«Οι διαθλαστικές επεμβάσεις έχουν εξελιχθεί ραγδαία τις τελευταίες δεκαετίες και πλέον προσφέρουν στους ασθενείς ταχεία οπτική ανάρρωση, βελτιωμένη ακρίβεια και μειωμένο κίνδυνο σπάνιων επιπλοκών. Παρά την επιτυχία τους, όμως, βασίζονται ακόμα σε μεγάλο βαθμό στη χειρουργική εμπειρία των εξειδικευμένων χειρουργών και σε πολύπλοκους σχεδιασμούς των επεμβάσεων για να επιτευχθεί η επιθυμητή ακρίβεια και αποτέλεσμα.
Η επιστημονική μας ομάδα στην Αθήνα ηγείται αυτών των εξελίξεων εδώ και 2 δεκαετίες μέσα από δεκάδες δημοσιευμένες διατριβές των τεχνικών μας, που διδάσκουμε σε συναδέλφους πολλές φορές κάθε χρόνο στα συνέδρια των ΗΠΑ, της Ευρώπης αλλά και παγκόσμια. Το εύρος των ερευνητικών μας τεχνικών έχει συμπεριλάβει από το 2019 και την τεχνητή νοημοσύνη, η οποία μέσα από επιβεβαίωση του αλγόριθμού μας, έχει επικυρώσει τις τεχνικές μας, κάνοντάς τις εξαιρετικά σύντομες και προσιτές σε όλους τους συναδέλφους μας.
Αποτελεί για μας μεγάλη καταξίωση, αφού οι τεχνικές εξατομίκευσης που εισαγάγαμε 11 χρόνια πριν υπολογίζονται πλέον από εγκεκριμένο λογισμικό AI τόσο στην Ευρώπη όσο και στις ΗΠΑ», αναφέρει ο δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, MD, Χειρουργός-Οφθαλμίατρος, ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision, Καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης.
Ray-tracing: Το διαγνωστικό σύστημα τεχνητής νοημοσύνης πίσω από τη μέθοδο Wavelight Plus LASIK
Χαρακτηριστικά παραδείγματα των εφαρμογών της τεχνητής νοημοσύνης στην Οφθαλμολογία αποτελούν εξελιγμένες διαγνωστικές τεχνολογίες όπως το ray tracing και συστήματα με λέιζερ όπως το VisuMax800.
Το ray-tracing είναι μία τεχνολογία που χρησιμοποιείται στη μέθοδο Wavelight Plus LASIK. Πρόκειται για ένα πολύπλοκο διαγνωστικό σύστημα τεχνητής νοημοσύνης, με το οποίο αποτυπώνονται πριν από το χειρουργείο τέσσερις διαφορετικές απεικονίσεις κάθε οφθαλμού.
Με τις απεικονίσεις αυτές δημιουργείται ένα τρισδιάστατο μοντέλο του ματιού, από το οποίο διέρχονται στη συνέχεια χιλιάδες «ακτίνες» φωτός, καταγράφοντας αυτόματα την πορεία τους. Γίνονται επίσης οι απαιτούμενες αναγωγές και υπολογισμοί, ώστε να σχεδιαστεί με πρωτοφανή ακρίβεια η διόρθωση που πρέπει να πραγματοποιηθεί στη διάρκεια του χειρουργείου.
Ουσιαστικά καταρτίζεται ένα πλήρως εξατομικευμένο πλάνο θεραπείας, που βασίζεται σε περισσότερες από 100.000 μετρήσεις που γίνονται αυτόματα σε κάθε μάτι του ασθενούς — όπως είχε ανακοινώσει τον περασμένο Οκτώβριο και η Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας (AAO).
Η τεχνολογία αυτή συνδυάζεται στη συνέχεια με σύγχρονη διαθλαστική επέμβαση LASIK, για να διορθωθεί με πρωτοφανή ακρίβεια η μυωπία ή ο αστιγματισμός ενός ασθενούς.
Η συμβολή της ομάδας Κανελλόπουλου στην ανάπτυξη του ray-tracing
Στην ανάπτυξη του ray-tracing καθοριστική ήταν η συμβολή της επιστημονικής ομάδας του κ. Κανελλόπουλου. Σε πρόσφατη, σημαντική μελέτη που παρουσιάζεται σε διεθνή και ελληνικά συνέδρια, διαπιστώθηκε ότι με τη συνδυασμένη μέθοδο Wavelight Plus LASIK διορθώνονται αποτελεσματικά τα διαθλαστικά σφάλματα και βελτιώνεται η οπτική απόδοση σε υψηλότερα ποσοστά από τα συνήθη.
Επιπλέον, εκτός από τη βελτίωση της οπτικής οξύτητας, η μέθοδος παράγει χαμηλότερα επίπεδα ανώτερων οπτικών εκτροπών. Οι εκτροπές αυτές είναι μικρές ατέλειες που μπορεί να επηρεάσουν τη νυκτερινή όραση και την ευαισθησία στην αντίθεση (contrast). Η νέα μέθοδος παρείχε επίσης καλύτερη διόρθωση του αστιγματισμού.
Τα ευρήματα αυτά πρακτικά σημαίνουν πως οι ασθενείς που επιζητούν την καλύτερη δυνατή όραση μπορεί να επιτύχουν καλύτερες εκβάσεις με την καθοδηγούμενη με ray-tracing LASIK. Είναι επίσης πιθανό να βλέπουν μετά την επέμβαση καλύτερα απ’ ό,τι με τα διορθωτικά γυαλιά ή τους φακούς επαφής τους πριν από αυτήν. Τα οφέλη από το ray-tracing φαίνεται πως είναι εξίσου σημαντικά σε όσους αντιμετωπίζουν σύνθετα διαθλαστικά σφάλματα ή χρειάζονται διόρθωση και του αστιγματισμού.
«Στις επεμβάσεις LASIK, η επιστημονική μας ομάδα ήταν η πρώτη παγκοσμίως που ενσωμάτωσε τεχνητή νοημοσύνη, μέσω της τεχνολογίας του ray tracing», επισημαίνει ο κ. Κανελλόπουλος.
VisuMax 800 και SMILE Pro: Η επόμενη γενιά διόρθωσης της μυωπίας
Μία άλλη εξελιγμένη, υποστηριζόμενη από τεχνητή νοημοσύνη τεχνολογία διόρθωσης των διαθλαστικών σφαλμάτων της όρασης είναι το σύστημα με λέιζερ VisuMax 800. Με το σύστημα αυτό εφαρμόζεται η τεχνική διόρθωσης της μυωπίας SMILE Pro.
Το κύριο πλεονέκτημα της μεθόδου αυτής είναι ότι παρέχει μία ελάχιστα επεμβατική, ανώδυνη θεραπεία με laser, που διαρκεί το πολύ 8 δευτερόλεπτα και επιτρέπει ταχύτατη αποθεραπεία και άμεση επιστροφή στην κανονικότητα.
«Ουσιαστικά, η χρήση του λέιζερ γίνεται στο ένα πέμπτο του χρόνου που χρειάζονται οι παλαιότερες τεχνικές», τονίζει ο καθηγητής.
Η ταχύτητα αυτή είναι πολύ πιο άνετη για κάθε υποψήφιο με μυωπία ή μυωπικό αστιγματισμό που υποβάλλεται σε θεραπεία με λέιζερ. Εξίσου επιθυμητή, εξάλλου, είναι η επιστροφή σε πολλές καθημερινές δραστηριότητες από το ίδιο βράδυ και σε σχεδόν όλες από την επόμενη ημέρα.
Εξατομίκευση μέσω ρομποτικών «έξυπνων» συστημάτων
Το VisuMax 800 διαθέτει «έξυπνα» ρομποτικά συστήματα υποβοήθησης και επιμέρους τεχνολογίες που επιτρέπουν την απόλυτα εξατομικευμένη εφαρμογή της επέμβασης. Η διαμόρφωση του κρημνού (flap), για παράδειγμα, ο οποίος δημιουργείται για να διορθωθεί η εστίαση του φωτός, προσαρμόζεται με βάση:
- τη διάμετρό του
- το πάχος του
- τη θέση ένωσής του με τον υπόλοιπο κερατοειδή
- τη γωνία πλευρικής κοπής
Επιπλέον, στον σχεδιασμό της επέμβασης λαμβάνεται υπόψη ακόμα και η φυσική περιστροφή του ματιού.
Το μέλλον της διαθλαστικής χειρουργικής με την τεχνητή νοημοσύνη
«Με αυτές και άλλες αντίστοιχες “έξυπνες” τεχνολογίες, η τεχνητή νοημοσύνη μεταμορφώνει τη διαθλαστική χειρουργική, αυξάνοντας την ακρίβεια, την εξατομίκευση και την ασφάλεια για τον ασθενή. Η ενσωμάτωσή της στην καθημερινή κλινική πρακτική βελτιώνει τις χειρουργικές εκβάσεις και την ικανοποίηση των ασθενών από το αποτέλεσμα.
Καθώς η τεχνολογία εξελίσσεται, περισσότεροι άνθρωποι παρά ποτέ είναι κατάλληλοι υποψήφιοι για διόρθωση των διαθλαστικών σφαλμάτων της όρασής τους με λέιζερ. Η αξιολόγηση κάθε περιστατικού από τον εξειδικευμένο οφθαλμίατρο συμβάλλει στην επιλογή της κατάλληλης μεθόδου γι’ αυτόν, με βάση τις δικές του, μοναδικές ανάγκες και ιδιαιτερότητες», καταλήγει ο κ. Κανελλόπουλος.
Πηγές
- https://journals.lww.com/aes/fulltext/2025/06300/artificial_intelligence_and_refractive_surgeries.2.aspx
- https://www.aao.org/newsroom/news-releases/detail/latest-evolution-of-lasik-technology-shows-results
- https://aes.amegroups.org/article/view/8271/html
- https://useemore.com/2026/01/05/how-artificial-intelligence-is-transforming-lasik-and-smile-pro-for-faster-personalized-results-in-2026/
- https://www.bochner.com/ray-tracing/
