Χαλάζιο

Σε ορισμένους ανθρώπους, η παραγωγή δακρύων δεν επαρκεί ώστε να διατηρείται ο οφθαλμός σε ιδανικές συνθήκες, με αποτέλεσμα να δημιουργείται η ξηροφθαλμία. Στην ξηροφθαλμία, δεν έχουμε μόνο στεγνότητα των ματιών, αλλά και κακής ποιότητας δάκρυα. 

Το δάκρυ όταν είναι απλωμένο πάνω στην επιφάνεια του κερατοειδούς, αποτελείται από τρεις στοιβάδες (από κάτω προς τα επάνω): την πρωτεϊνούχο, την υδάτινη και τη λιπώδη:

1.     Πρωτεϊνούχος ή Βλεννώδης στοιβάδα. (Παράγεται στην επιφάνεια του επιπεφυκότα, και μειώνεται σημαντικά στις γυναίκες).

2.     Υδατώδης στοιβάδα

3.     Λιπώδης στοιβάδα (Παράγεται από τους αδένες Meibomius των βλεφάρων). 


Ο σκοπός παραγωγής του λαδιού που εκρέει στο χείλος των βλεφάρων, είναι η ανάμιξη του με το υγρό συστατικό των δακρύων, έτσι ώστε τα δάκρυα να λιπαίνουν την πολύ ευαίσθητη επιφάνεια του ματιού, που έρχεται σε διαρκή τριβή με τα βλέφαρα κατά το ανοιγοκλείσιμό τους.

Στη βλεφαρίτιδαη αλλαγή της ποιότητας και της ποσότητας του λαδιού που είναι διαθέσιμο στο χείλος του βλεφάρου, είναι τόσο σημαντική ώστε το δάκρυ που παράγεται από το μηχανισμό του ματιού να είναι ελλιπές σε έλαια, και να μην λιπαίνει σωστά την επιφάνεια του ματιού. Αυτό, προκαλεί την αίσθηση ξένου σώματος στην επιφάνεια του ματιού και επίσης μπορεί να προκαλέσει και σημαντική δακρύρροια. Όσο και αν ακούγεται παράδοξο, πολλές φορές η συνεχής δακρύρροια σημαίνει ξηροφθαλμία.

Όταν η παραγωγή του λαδιού μέσα από τους αδένες που λέγονται αδένες meibomian, δεν γίνεται φυσιολογικά αλλά με πιο παχύρρευστο τρόπο τότε ο αδένας «φουσκώνει», φλεγμαίνει και δημιουργείται το χαλάζιο

Χαλάζιο ονομάζουμε τον έντονο ερεθισμό που παρουσιάζεται συνήθως στο πάνω βλέφαρο, περιστασιακά όμως, και στο κάτω βλέφαρο. Σε αυτή την περίπτωση το βλέφαρο διογκώνεται και ερεθίζεται, ενοχλεί, κοκκινίζει πολύ, και στην αφή έχει μια αίσθηση σαν να έχει δημιουργηθεί ένα μικρό “μπαλάκι”. Αυτό μπορεί να μεγαλώσει αρκετά, και να δημιουργήσει δυσανεξία και δυσκολία στην πρακτική λειτουργία της όρασης και στην καθημερινή ζωή.

Το λάδι παράγεται μέσα στο βλέφαρο, από μικρούς αδένες οι οποίοι είναι οργανωμένοι κάθετα μέσα σε αυτό, και εκρέουν σε μικρά ανοίγματα που βρίσκονται πίσω από τη συστοιχία των βλεφαρίδων. Όταν η παραγωγή του λαδιού μέσα από τους αδένες meibomian είναι πιο παχύρρευστη από το φυσιολογικό, ή εάν από μακιγιάζ ή από κάποια άλλη φλεγμονή κλείσει ένα από τα ανοίγματα αυτών των αδένων, τότε ο αδένας «φουσκώνει» και αυτό δημιουργεί το χαλάζιο. Το χαλάζιο εμφανίζεται συχνότερα στο άνω βλέφαρο και προκύπτει σταδιακά, κατά τη διάρκεια αρκετών εβδομάδων. Σε μερικές περιπτώσεις μάλιστα «σπάει», και απελευθερώνεται το περιεχόμενό του στον ιστό μέσα στο βλέφαρο, προκαλώντας επιπλέον φλεγμονή.

Περιστασιακά, μπορεί να νιώθετε πόνο και το βλέφαρό σας μπορεί να είναι κόκκινο. Το χαλάζιο του κάτω βλεφάρου μπορεί να είναι πιο ορατό όταν κοιτάτε μέσα στο βλέφαρο, μπροστά σε έναν καθρέφτη.

  • χρόνια βλεφαρίτιδα
  • φλεγμονή των βλεφάρων
  • ροδόχρους ακμή
  • φυματίωση
  • ιογενής λοίμωξη 

Τα βασικά σημεία που εξετάζουμε για τη διάγνωση του χαλάζιου είναι όμοια με αυτά της βλεφαρίτιδας, καθώς η βλεφαρίτιδα εξελίσσεται συνήθως σε χαλάζιο. Συγκεκριμένα:

  • η παρουσία flex (πιτυρίδα) πάνω στις βλεφαρίδες των ασθενών και στους φλεγμένοντες αδένες.
  • η πιθανή σύνδεση της βλεφαρίτιδας με σταφυλοκοκκική επιμόλυνση. 
  • η πιθανή σύνδεση της βλεφαρίτιδας με ροδόχρου ακμή.

Το χαλάζιο θεραπεύεται ακριβώς με τους ίδιους τρόπους με τους οποίους αντιμετωπίζουμε τη βλεφαρίτιδα:

1.    Ζεστές κομπρέσες

2.    Συνθετικά δάκρυα 

3.    Αλοιφή μεικτού τύπου (αντιβιοτικό και κορτιζόνη) με συνταγογράφηση από τον οφθαλμίατρο.

4.    Αντιβιοτικό της οικογένειας των τετρακυλινών από το στόμα (τετρακυκλίνη ή δοξυκυκλίνη-Vibramycin ή μινοσυκλίνη-Minocin), όπου το χαλάζιο γίνεται (δημιουργείται ή μετατρέπεται;) σε υπόστρωμα πολύ σοβαρής βλεφαρίτιδας. Η χορήγηση αυτή δεν γίνεται με σκοπό την αντιβιοτική δράση αυτών των φαρμάκων, αλλά την ωφέλεια από μία παρενέργειά τους, κατά την οποία μεταβολίζονται και εκβάλλονται από τον οργανισμό από τους αδένες λαδιού, κάνοντας τις εκκρίσεις πιο λεπτόρρευστες. Ως αποτέλεσμα ο αδένας μπορεί αποσυμφορηθεί, και το χαλάζιο να «ξεφουσκώσει» και να ηρεμήσει.

Μετά από αγωγή με τα παραπάνω και εφόσον το χαλάζιο επιμένει, αφαιρείται επεμβατικά ή υποβάλλεται σε αγωγή με έγχυση μικρής ποσότητας κορτιζόνης, μέσα στη «καρδιά» του χαλάζιου. 

Σε μελέτες που έχουν γίνει συγκρίνοντας πολλούς ασθενείς, είτε γίνει συντηρητική αγωγή, είτε γίνει αφαίρεση επεμβατικά, είτε με έγχυση κορτιζόνης, τα αποτελέσματα συνήθως μετά από 6 μήνες είναι τα ίδια. Πρέπει να σημειωθεί πως μετά από την παραπάνω αγωγή, υπάρχει πιθανότητα να μείνει κάποιο μικρό ψηλαφητό ψεγάδι στα βλέφαρα, το οποίο όμως συνήθως αφορά αισθητικούς λόγους.